Hội chứng ruột kích thích là gì?
Hội chứng ruột kích thích là rối loạn tiêu hóa mạn tính, gây đau bụng, rối loạn thói quen đại tiện như tiêu chảy, táo bón hoặc xen kẽ cả hai, kèm theo cảm giác đầy hơi, chướng bụng và khó chịu vùng bụng. Bệnh không nguy hiểm nhưng ảnh hưởng chất lượng sống, điều trị chủ yếu bằng thay đổi lối sống và kiểm soát triệu chứng.
Triệu chứng hội chứng ruột kích thích
1. Đau bụng
Đau không có vị trí nhất định, đau dọc khung đại tràng, đau nhiều hơn sau khi ăn hoặc đôi khi chưa ăn xong đã có cảm giác đau, khi ăn thức ăn lạ, thức ăn để lâu. Đau thường vào buổi sáng, có thể giảm đau sau đi tiêu.
2. Táo bón hoặc tiêu chảy
Dựa vào tính chất phân mà người ta phân loại hội chứng ruột kích thích thể táo bón hay tiêu chảy. Táo bón là tình trạng đi tiêu < 3 lần/ tuần, tiêu chảy là đi tiêu >= 3 lần/ ngày, kèm theo hình dạng phân thay đổi từ cục, đặc đến nhầy mềm, lỏng nước. Cần lưu ý rằng phân không bao giờ có lẫn máu, nếu có máu phải nghĩ đến những bệnh lý thực thể tại đường ruột.
3. Dấu hiệu khác
Những dấu hiệu lâm sàng khác của hội chứng ruột kích thích gồm:
- Chướng bụng, đầy hơi
- Chuột rút
- Mệt mỏi
- Đau mỏi cơ
- Rối loạn giấc ngủ
- Cảm giác đi tiêu không hết phân
- Trung tiện nhiều
4. Dấu hiệu báo động
Các dấu hiệu sau được xem là dấu hiệu báo động, không thể chủ quan mà cần tầm soát những bệnh lý thực thể tại đường tiêu hóa:
- Khởi phát triệu chứng sau 50 tuổi
- Có máu trong phân
- Sút cân ngoài ý muốn
- Sờ thấy u bụng hay trực tràng
- Có các triệu chứng về đêm (đau hay tiêu chảy)
- Thiếu máu
- Sốt
- Báng bụng
- Tiền sử gia đình ung thư đại tràng/ bệnh viêm ruột mạn
Nguyên nhân hội chứng ruột kích thích
Nguyên nhân hội chứng ruột kích thích chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, các chuyên gia chỉ ra yếu tố cảm xúc, chế độ ăn uống và thuốc có ảnh hưởng trực tiếp đến các triệu chứng thuộc bệnh tiêu hóa.
1. Căng thẳng
Căng thẳng là một nguyên nhân thường thấy ở các bệnh liên quan đến bệnh tiêu hóa bao gồm hội chứng ruột kích thích. Khi một người bị căng thẳng, hệ thần kinh trung ương sẽ thông qua hệ thần kinh thực vật để làm giảm chức năng dạ dày và đường ruột. Vì thế, căng thẳng được xem là nguyên nhân khiến bạn tăng cao rủi ro bị hội chứng ruột kích thích.
2. Nội tiết tố
Rối loạn nội tiết tố là nguyên nhân gây ra hội chứng ruột kích thích có liên quan sự thay đổi bất thường hormone. Nội tiết tố là nguyên nhân thuộc nhóm yếu tố tâm lý xã hội, tạo cơ hội để người bệnh dễ bị hội chứng ruột kích thích.
3. Thực phẩm
Thực phẩm được xem là nguyên nhân chính gây ra hội chứng ruột kích thích. Những thực phẩm hỏng hoặc không phù hợp với cơ thể người bệnh sẽ kích thích dạ dày và ruột già.
4. Tiền sử gia đình có người bị bệnh
Tiền sử gia đình có người bị bệnh tiêu hóa cũng là một yếu tố làm tăng cao nguy cơ nhạy cảm của đường ruột, khiến bạn dễ bị hội chứng ruột kích thích hơn những người khác.
Những nguyên nhân khiến bạn tăng nguy cơ bị hội chứng ruột kích thích:
- Thường xuyên bị căng thẳng, lo lắng
- Gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần như trầm cảm, rối loạn lo âu
- Có bệnh sử hoặc đang bị nhiễm trùng đường tiêu hóa nặng
- Có chế độ ăn uống không điều độ, không khoa học hoặc người có thói quen bỏ bữa, nhịn ăn
- Người có người nhà từng bị hội chứng ruột kích thích
Cách phòng ngừa hội chứng ruột kích thích
Điều quan trọng nhất trong việc chủ động phòng tránh hội chứng ruột kích thích là chế độ dinh dưỡng và thói quen sống. Những lưu ý bạn cần biết để cải thiện chất lượng dinh dưỡng trong bữa ăn:
- Hạn chế tối đa bỏ bữa ăn, ăn uống không điều độ
- Nên ăn chậm, không nên ăn quá nhanh
- Hạn chế ăn các thực phẩm cay nóng nhiều, dầu mỡ và các thực phẩm đóng hộp, chế biến sẵn
- Hạn chế rượu bia và đồ uống có gas
- Những loại trái cây có hàm lượng fructose cao cần ăn có kiểm soát. Không nên ăn quá 240g mỗi ngày