Mặc dù trẻ em là đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất bởi các biến chứng tay chân miệng, nhưng người lớn, đặc biệt là những người có hệ miễn dịch suy giảm, cũng không hoàn toàn miễn nhiễm với căn bệnh này.
Ở người trưởng thành, bệnh tay chân miệng thường biểu hiện nhẹ hơn nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ tiến triển nặng. Một số trường hợp có thể xuất hiện tổn thương da, niêm mạc nghiêm trọng, các nốt mụn nước vỡ ra hình thành vết loét dễ nhiễm trùng.
Biến chứng nhẹ:
- Mất nước
Mất nước là một trong những biến chứng phổ biến của bệnh tay chân miệng, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Khi virus Coxsackie A16 tấn công, các vết loét đau rát xuất hiện trong khoang miệng khiến trẻ khó ăn uống, dẫn đến tình trạng uống ít nước hơn bình thường.
Nếu không được bù nước kịp thời, trẻ có thể rơi vào trạng thái mất nước với các dấu hiệu như môi khô, ít tiểu, mắt trũng, mệt mỏi, thậm chí nguy hiểm hơn là rối loạn điện giải.
- Loét ở miệng và cổ họng
Loét miệng và cổ họng là một trong những biến chứng nhẹ nhưng phổ biến của bệnh tay chân miệng. Những vết loét này thường xuất hiện trên lưỡi, nướu, mặt trong má hoặc thành sau họng, gây đau rát và khó chịu, khiến trẻ biếng ăn, biếng uống, thậm chí bỏ bú.
- Mất móng tay và móng chân
Mất móng (Onychomadesis) hay ly móng (Onycholysis) là một biến chứng muộn có thể xảy ra sau khi trẻ mắc bệnh tay chân miệng hoặc một số bệnh do virus khác. Theo các chuyên gia, tình trạng này xuất phát từ phản ứng viêm của cơ thể trong quá trình chống lại virus, kết hợp với tác động của virus lên mầm móng. Điều này khiến quá trình tạo móng bị gián đoạn, làm móng cũ mất đi liên kết với giường móng và dần bong ra. Sau đó, khi tế bào mầm móng hoạt động trở lại, móng mới sẽ hình thành và thay thế móng cũ.
Biến chứng nặng
- Viêm màng não:
Viêm màng não là một trong những biến chứng nghiêm trọng của bệnh tay chân miệng, xảy ra khi virus xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, gây viêm lớp màng bao quanh não và tủy sống. Trẻ bị viêm màng não thường có các dấu hiệu như sốt cao kéo dài, đau đầu dữ dội, nôn nhiều, quấy khóc liên tục, cứng gáy, nhạy cảm với ánh sáng, co giật hoặc thậm chí rối loạn ý thức.
Biến chứng này có thể để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bao gồm tổn thương não, suy giảm nhận thức, thậm chí tử vong.
- Viêm não
Viêm não là một trong những biến chứng nguy hiểm của bệnh tay chân miệng, đe dọa đến tính mạng nhưng rất hiếm gặp. Khi virus xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, nó gây viêm và sưng ở não, dẫn đến các triệu chứng như sốt cao kéo dài, đau đầu dữ dội, nôn mửa, co giật, rối loạn ý thức và thậm chí hôn mê.
Viêm não do tay chân miệng tiến triển nhanh và có thể gây tử vong nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
- Nhiễm trùng huyết ở trẻ sơ sinh
Nhiễm trùng huyết là một biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra ở trẻ sơ sinh mắc bệnh tay chân miệng, đặc biệt khi hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu. Khi virus gây bệnh xâm nhập vào máu, chúng có thể lan rộng khắp cơ thể, dẫn đến tình trạng nhiễm trùng toàn thân. Trẻ bị nhiễm trùng huyết thường biểu hiện sốt cao, bú kém, lừ đừ, thậm chí có thể xuất hiện các dấu hiệu sốc như tay chân lạnh, mạch nhanh, huyết áp tụt.
Việc nhận biết sớm và điều trị kịp thời nhiễm trùng huyết ở trẻ sơ sinh là vô cùng quan trọng.
- Phù phổi
Phù phổi cấp là một trong những biến chứng nghiêm trọng và có thể đe dọa tính mạng ở bệnh nhân tay chân miệng, đặc biệt là những trường hợp nhiễm Enterovirus 71 (EV71). Tình trạng này xảy ra do rối loạn hệ thần kinh trung ương, làm tăng tính thấm của mao mạch phổi, dẫn đến sự tích tụ dịch trong phổi.
Trẻ bị phù phổi cấp thường có các dấu hiệu như khó thở đột ngột, tím tái, thở rên, xuất hiện bọt hồng ở miệng, ho ra máu, phổi có nhiều ran ẩm. Trong những trường hợp nặng, trẻ có thể bị suy hô hấp cấp tính, tụt huyết áp và nguy cơ tử vong cao nếu không được cấp cứu kịp thời.
- Biến chứng thần kinh
Biến chứng thần kinh là một trong những hậu quả nặng nề của bệnh tay chân miệng, chủ yếu do virus Enterovirus 71 (EV71) gây ra. Khi virus xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, nó có thể dẫn đến các biến chứng tay chân miệng nguy hiểm như viêm màng não vô khuẩn, viêm não và liệt mềm cấp tính (AFP). Thậm chí, một số ca bệnh có thể diễn tiến nặng, gây suy tim phổi hoặc tử vong.
Một số dấu hiệu bệnh tay chân miệng trở nặng như:
- Sốt cao kéo dài, không đáp ứng thuốc hạ sốt: Nếu trẻ sốt trên 38,5°C liên tục hơn 48 giờ và không thuyên giảm dù đã dùng thuốc hạ sốt, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám.
- Quấy khóc bất thường: Trẻ khó chịu, quấy khóc không ngừng, đặc biệt vào ban đêm. Nếu trẻ ngủ ngắn, liên tục giật mình và khóc dai dẳng, có thể là dấu hiệu tổn thương thần kinh sớm.
- Giật mình liên tục: Nếu trẻ giật mình nhiều ngay cả khi đang tỉnh táo, tần suất tăng dần, đây có thể là dấu hiệu của nhiễm độc thần kinh, cần theo dõi sát.
- Thở khó, thở nhanh: Quan sát nhịp thở của trẻ, nếu thấy trẻ thở nhanh hơn bình thường, co rút lồng ngực, cánh mũi phập phồng hoặc tím tái, có thể trẻ đang gặp vấn đề về tim mạch hoặc suy hô hấp.
- Rối loạn ý thức: Trẻ có biểu hiện ngủ gà, lơ mơ, phản ứng chậm, khó đánh thức hoặc hôn mê có thể liên quan đến biến chứng viêm não, cần cấp cứu ngay.
- Giảm lượng nước tiểu: Nếu trẻ đi tiểu ít hơn bình thường, có nguy cơ bị mất nước, tụt huyết áp hoặc suy thận. Cha mẹ có thể theo dõi bằng cách quan sát số lần thay tã trong ngày.
- Dấu hiệu thần kinh bất thường: Trẻ có thể nôn nhiều, đi lại loạng choạng, yếu tay chân, khó nuốt, thậm chí co giật. Đây là những triệu chứng nguy hiểm, không nên chủ quan.
Nếu trẻ sốt trên 38,5°C liên tục hơn 48 giờ và không thuyên giảm dù đã dùng thuốc hạ sốt, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám. Nếu phát hiện thấy trẻ xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bệnh tay chân miệng trở nặng, bố mẹ hoặc người chăm sóc cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh các biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra.
