2
1 năm trước

1.Bệnh vàng da sơ sinh là gì? 


Vàng da ở trẻ sơ sinh là tăng phá hủy hồng cầu giảm chức năng của men chuyển hóa do gan sản xuất và chu trình ruột gan tăng. Tăng bilirubin gián tiếp trong máu có thể diễn tiến nặng đến vàng da nhân (Kernicterus) là hội chứng xảy ra nếu bệnh não cấp tính do bilirubin gây tổn thương vĩnh viễn cho não, có thể dẫn đến bại não, mất thính lực, suy giảm trí tuệ; biến chứng này còn tùy thuộc nhiều yếu tố: non tháng hay đủ tháng, trẻ khỏe hay bệnh lý, bất đồng nhóm máu thường xảy ra khi trẻ có nhóm máu A hoặc B, trong khi người mẹ thuộc nhóm máu O. Có khoảng 4% trong số những trẻ vàng da do bất đồng nhóm máu ABO phải thay máu. Một trường hợp nữa hiếm gặp hơn, là khi người mẹ có nhóm máu Rh (-) trong khi trẻ có nhóm máu Rh (+). Vàng da do bất đồng yếu tố Rh là trường hợp nặng, trẻ càng sinh sau thì mức độ nguy hiểm càng lớn.

2. Xảy ra ở giai đoạn nào? 

Thời gian xuất hiện vàng da:

– Sớm (1-2) ngày: huyết tán (đồng nhóm máu ABO, nhóm máu khác)
-Từ 3-10 ngày phổ biến có biến chứng hoặc không biến chứng
– Muộn ngày 14 trở đi: vàng da sữa mẹ, vàng da tăng bilirubin trực tiếp
– Bỏ bú, co giật

3. Tại sao cần phải phát hiện và điều trị sớm?

Nếu không phát hiện và điều trị vàng da bệnh lý kịp thời thì có thể xảy ra biến chứng nhiễm độc thần kinh (còn gọi là vàng da nhân) do Bilirubin gián tiếp thấm vào não mà hậu quả là trẻ sẽ bị tử vong hoặc bị bại não suốt đời.

4. Làm thế nào để phát hiện vàng da?

Cha mẹ cần theo dõi vàng da ở trẻ dưới ánh sáng mặt trời hằng ngày. Dùng tay ấn vào vùng trán, mặt, ngực, bụng, trên rốn, dưới rốn, đùi, cẳng chân, bàn chân, bàn tay… của trẻ để xác định trẻ bị vàng da. Một số em bé da đỏ sẽ khó thấy, nên khi ấn vào thấy để lại màu vàng của da phía dưới chỗ ấn. Đây là cách nhận biết vàng da dễ nhất mà cha mẹ có thể lưu ý để theo dõi trẻ. Vàng da được chia thành 2 mức độ:

– Nhẹ: Da hơi vàng ở mặt, thân mình; trẻ vẫn bú tốt
– Nặng: Da vàng sậm, lan xuống tay, chân; trẻ bú kém, bỏ bú; nôn ói và co giật.

5. Phân biệt vàng da sinh lý và vàng da bệnh lý ở trẻ sơ sinh

Một số biểu hiện của vàng da sinh lý:
– Vàng da sinh lý thường xuất hiện từ ngày thứ 3 đến 5 sau đẻ
– Thường không kéo dài quá 1 tuần ở trẻ đủ tháng và 2 tuần ở trẻ non tháng
– Vàng nhẹ, thường từ mặt đến thân, chi, vàng nhạt dần
– Thể trạng chung: bình thường
– Phân vàng, tiểu trong
Một số biểu hiện của vàng da bệnh lý:
– Vàng da xuất hiện sớm hoặc muộn, kéo dài trên 14 ngày
– Vàng nhẹ hoặc đậm. Xuất hiện ngay vàng toàn thân. Vàng tăng dần
– Thể trạng chung: kém
– Phân vàng hoặc bạc màu, nước tiểu vàng
Khi trẻ có 1 trong số các dấu hiệu sau thì gia đình nên đưa trẻ đến cơ sở y tế khám và tìm nguyên nhân điều trị kịp thời:
– Vàng da xuất hiện sớm trước 48 giờ tuổi
– Vàng toàn thân, vàng đến cả lòng bàn tay, lòng bàn chân
– Vàng da kéo dài trên 1 tuần đối với trẻ đủ tháng, trên 2 tuần với trẻ non tháng
– Trẻ bị vàng da kèm các dấu hiệu bất thường khác như bú kém, co giật, sốt, phân bạc màu …
Để nhận định được đúng dấu hiệu vàng da ở trẻ nhỏ yêu cầu cần bộc lộ vùng da của trẻ dưới ánh sáng tự nhiên là tốt nhất hoặc ánh sáng đèn Ne-on. Do vậy, các bà mẹ cần quan sát màu sắc da của con mình hàng ngày dưới ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng đèn Ne-on để phát hiện sớm dấu hiệu vàng da.

6. Làm gì khi trẻ bị vàng da?

Cho trẻ bú nhiều lần trong ngày vì sữa mẹ giúp đào thải nhanh chất Bilirubin qua đường tiêu hóa. Cần theo dõi xem trẻ có bú tốt, lên cân và đi phân vàng có không, đồng thời quan sát diễn tiến của chứng vàng da mỗi ngày trong vòng 7- 10 ngày sau sinh.


Đối với trường hợp nặng: trẻ bị vàng da toàn thân (vàng da ở bụng, rồi xuống tới chân) thì mức độ bệnh đã nặng, cần phải đưa trẻ tới bác sĩ chuyên khoa nhi để được khám, xác định. Tốt nhất, thấy vàng da rõ ràng đến phần ngực, bụng thì cần đưa bé tới bệnh viện ngay.

7. Các phương pháp điều trị vàng da sơ sinh hiện nay?

Cho đến nay, tại các khoa Sơ sinh, vàng da sơ sinh được điều trị bởi ba phương pháp chính, đó là:
– Cung cấp đầy đủ nước và năng lượng (qua cho bú hoặc truyền dịch), truyền Albumine và dùng một số loại thuốc để gia tăng tốc độ chuyển hoá bilirubin gián tiếp.
– Chiếu đèn là phương pháp điều trị vàng da sơ sinh hiệu quả nhất, an toàn, đơn giản và kinh tế nhất.
– Thay máu khi bé có triệu chứng đe dọa nhiễm độc thần kinh do Bilirubin trong máu tăng cao.

8. Tại sao chiếu đèn có thể điều trị được vàng da sơ sinh? 

– Sử dụng ánh sáng có bước sóng từ 400-500nm, cực điểm 450-460nm tương ứng với đỉnh hấp thụ của Bilirubine (ánh sáng màu xanh dương).
– Năng lượng ánh sáng xuyên qua da để tác động lên các phân tử Bilirubin nằm trong lớp mỡ dưới da để biến đổi các phân tử Bilirubin gián tiếp (độc cho não của trẻ) thành các sản phẩm đồng phân hay các sản phẩm quang oxy hoá tan được trong nước, không độc và sẽ được đào thải qua gan (qua mật) và thận (qua nước tiểu).

9. Khi nào có chỉ định chiếu đèn?

Ở trẻ đủ tháng, bình thường thì vàng da được coi là sinh lý khi có đủ các tiêu chuẩn sau:

  • Xuất hiện sau 24 giờ tuổi.
  • Hết trong vòng 1 tuần với trẻ đủ tháng và 2 tuần đối với trẻ non tháng.
  • Mức độ vàng da nhẹ (chỉ vàng da vùng mặt, cổ, ngực và vùng bụng phía trên rốn).
  • Vàng da đơn thuần, không kết hợp các triệu chứng bất thường khác (thiếu máu, gan lách to, bỏ bú, lừ đừ…)
  • Nồng độ Bilirubin/máu không quá 12mg% ở trẻ đủ tháng và không quá 14mg% ở trẻ non tháng.
  • Tốc độ tăng bilirubin/máu không quá 5mg% trong 24 giờ.

Vàng da phải được coi là bệnh lý khi có bất thường từ một trong số các tiêu chuẩn trên, cần phải đưa ngay trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa Nhi để được chẩn đoán và điều trị vàng da sơ sinh ngay, càng sớm càng tốt để tránh xảy ra biến chứng nhiễm độc thần kinh.

10. Nên dùng loại đèn nào?

Cách chọn dàn đèn: dàn đèn ánh sáng xanh dương có tác dụng tốt nhất, tiếp theo là ánh sáng xanh lá cây còn dàn đèn ánh sáng trắng có hiệu quả kém nhất.
Kỹ thuật rọi đèn: dùng đèn rọi vào da trẻ được cởi trần, có che kín mắt và bộ phận sinh dục, xoay trở để tăng diện tích da tiếp xúc với ánh sáng. Có thể rọi đèn liên tục hay cách quãng, rọi đèn 1 chiều hay 2 chiều.

11. Tắm nắng cho trẻ có thể giúp điều trị vàng da sơ sinh không?

Ánh sáng mặt trời chỉ có thể giúp trẻ bị vàng da do sinh lý. Còn vàng da bệnh lý cần được điều trị. Vì vậy, trẻ cần được tắm nắng ấm mỗi sáng, bú mẹ tích cực, nhưng nếu trẻ đã vàng da nhiều thì phải sớm đưa trẻ đi khám ở bác sĩ chuyên khoa để được điều trị ngay.

Cha mẹ cần theo dõi tiến triển màu của da và phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh nặng để thời đưa trẻ đến cơ sở y tế. Không nằm buồng tối liên tục, quan sát màu da trẻ dưới ánh sáng mặt trời mỗi ngày.

Lợi ích của chương trình này là:
– Chiếu đèn sớm nên khi trẻ xuất viện thì đại đa số trẻ không còn nguy cơ vàng da nặng.
– Không phải cách ly mẹ con.
– Có thể tận dụng nguồn sữa mẹ tối đa, tránh mất sữa mẹ do trẻ phải xa mẹ.
– Gia đình được trực tiếp chăm sóc và theo dõi trẻ, tạo tâm lý yên tâm, tránh lo lắng cho mẹ và gia đình.
– Giảm bớt tình trạng quá tải tại khoa sơ sinh.
– Giảm nguy cơ bị nhiễm trùng bệnh viện.


Khi có bất kỳ băn khoăn, thắc mắc, hay cần được tư vấn đề các vấn đề chăm sóc sức khỏe, các bạn hãy liên hệ với chúng tôi qua:

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *